Met de nachttrein naar het noorderlicht – dwars door Finland
De beste manier om naar Noord-Finland te reizen is met de nachttrein. Hier lees je alles wat je moet weten over de nachttreinen van formaat.
Wie Finland hoort, denkt aan sauna’s, meren en eindeloze bossen. Wat minder bekend is: Finland is ook een land van nachttreinen. En wat voor nachttreinen! Nergens in Europa zijn de nachttreinen zo groot en zo goed uitgerust. De moderne dubbeldeks-slaaprijtuigen bieden volop comfort – en dat tegen uiterst faire prijzen.
De nachttreinen van Finland verbinden de stedelijke centra in het zuiden met de toeristische trekpleisters van Lapland. Daar wachten ongerepte natuur, fantastische nationale parken en een skiseizoen van november tot mei op je. En dan zijn er natuurlijk nog de poollichten die aan de nachtelijke hemel schitteren … Als dat geen reden is om op de nachttrein te stappen!
Het netwerk wordt aangevuld met bussen die perfect zijn afgestemd op de dienstregeling van de nachttreinen en je naar alle belangrijke bestemmingen in Noord-Finland zonder spoorverbinding brengen. Neem je liever je eigen auto of motor mee? Geen probleem: alle Finse nachttreinen zijn ook autotreinen.
Op welke routes rijden de treinen? Hoe is de uitrusting aan boord? En hoe kom je aan de goedkoopste tickets? In deze gids maak je kennis met de Finse nachttreinen.
Inhoud
Routes
De nachttreinen in Finland worden geëxploiteerd door de staatsspoorwegmaatschappij VR. Ze rijden op vier routes die het dichtbevolkte zuiden verbinden met Lapland, het noordelijkste deel van Finland. In het Fins wordt een nachttrein Yöjuna genoemd; in de dienstregelingen hebben ze vaak de aanduiding PYÖ of IC.
Drie van de vier treinroutes vertrekken in Helsinki en rijden via Tampere langs de Finse westkust naar Oulu, de noordelijkste grote stad van de Europese Unie. Daar splitsen de routes zich en rijden de treinen verder naar hun eindstations Rovaniemi, Kemijärvi en Kolari.
Daar komt nog een verbinding vanuit Turku bij. De rijtuigen daarvan worden in Tampere gekoppeld aan de nachttrein van Helsinki naar Rovaniemi.
De nachttreinen komen pas echt tot hun recht in combinatie met het uitgebreide busnetwerk in Lapland. Op de stations van Rovaniemi, Kemijärvi en Kolari zijn de dienstregelingen van de treinen en bussen op elkaar afgestemd. Zo bereik je talrijke bestemmingen in Lapland en zelfs Noord-Noorwegen.
Voordat we de routes nader bekijken, eerst nog een opmerking over de taal: Finland is officieel tweetalig. Naast Fins wordt er ook Zweeds gesproken. Tijdens je reis kun je dus regelmatig Zweedse plaatsnamen tegenkomen. De belangrijkste op een rij:
- Helsinki – Helsingfors
- Tampere – Tammerfors
- Turku – Åbo
- Oulu – Uleåborg
- Tornio – Torneå
Helsinki–Rovaniemi
Treinnummers: Yöjuna 265, 267 en 273 (vanuit Helsinki), Yöjuna 264, 266 en 274 (vanuit Rovaniemi)
Busverbindingen: Levi, Kittilä, Kilpisjärvi, Saariselkä, Inari, Karasjok (Noorwegen)
Rovaniemi is de bekendste bestemming van de Finse nachttreinen. De stad ligt direct aan de poolcirkel en is een belangrijk vertrekpunt voor reizen naar Lapland. Vanaf het station brengen bussen je naar talrijke skigebieden en wandelgebieden, en zelfs over de grens naar Noorwegen.
Dagelijks rijden er twee nachttreinen van Helsinki via Tampere en Oulu naar Rovaniemi. De eerste van de twee treinen vertrekt al ’s avonds uit Helsinki en rijdt na aankomst in Rovaniemi in de ochtend verder naar Kemijärvi.
De tweede nachttrein vertrekt rond 23.00 uur en bereikt Rovaniemi laat in de ochtend. Het voordeel van het latere vertrek is dat je ook Oulu en kleinere plaatsen langs de westkust op een prettig tijdstip bereikt. Deze trein neemt bovendien de slaaprijtuigen uit Turku mee, die in Tampere worden aangekoppeld (zie hieronder).
Hier vind je alle verbindingen naar Rovaniemi:
Helsinki–Kemijärvi
Treinnummers: Yöjuna 265 (vanuit Helsinki), Yöjuna 274 (vanuit Kemijärvi)
Busverbindingen: Pyhä-Luosto, Salla, Ruka
Nog een stuk noordelijker brengt de nachttrein je naar Kemijärvi. De route loopt via Tampere, Oulu en Rovaniemi. Kort na Rovaniemi steekt de trein de poolcirkel over, voordat hij het noordoostelijke eindpunt van het Finse reizigersvervoer per trein bereikt.
Kemijärvi ligt idyllisch aan het gelijknamige meer en is een goed vertrekpunt voor verkenningen in het zuidoosten van Lapland. Met de bus bereik je bijvoorbeeld de nationale parken Pyhä-Luosto en Salla. Daarmee is Kemijärvi een interessant en rustiger alternatief voor de bekendere bestemmingen rond Rovaniemi.
Hier vind je alle verbindingen naar Kemijärvi:
Helsinki–Kolari
Treinnummers: Yöjuna 263 en 269 (vanuit Helsinki), Yöjuna 262 en 276 (vanuit Kolari)
Busverbindingen: Akäslompolo, Ylläsjärvi, Muonio, Hetta
De derde grote nachttreinverbinding loopt van Helsinki naar Kolari, het noordelijkste station van Finland. Ook deze trein rijdt via Tampere en Oulu, maar neemt ten noorden van Kemi een andere route dan de nachttreinen naar Rovaniemi en Kemijärvi.
Dit traject loopt door een aantrekkelijk landschap langs de Torne, die over een groot deel van zijn lengte de grens tussen Finland en Zweden vormt. In Tornio kun je uitstappen bij halte Tornio-Itäinen en te voet het Zweedse station Haparanda bereiken. Daar kun je overstappen op treinen richting Boden en Luleå.
Kolari zelf is een klein plaatsje met slechts ongeveer 1.000 inwoners. Vanaf hier brengen bussen je naar verschillende bestemmingen in nationaal park Pallas-Yllästunturi en naar het nabijgelegen skigebied Ylläs.
De nachttrein naar Kolari heeft twee bijzonderheden. Omdat het traject ten noorden van Tornio niet geëlektrificeerd is, worden vanaf Oulu diesellocomotieven ingezet. Bovendien nemen de treinen naast de moderne dubbeldeks-slaaprijtuigen ook enkele oudere enkeldeks-slaaprijtuigen mee, met klassieke coupés met drie bedden. Daarover lees je verderop meer.
Hier vind je alle verbindingen naar Kolari:
Turku–Rovaniemi
Treinnummer: Yöjuna 933 (vanuit Turku), Yöjuna 904 (vanuit Rovaniemi)
De verbinding vanuit Turku is de geheime tip onder de Finse nachttreinen. De dienstregeling is perfect afgestemd op de veerboten vanuit Stockholm: na een dag op zee door de prachtige archipel kun je zo in je comfortabele bed in het slaaprijtuig kruipen. Het station bij de haven ligt op slechts een paar stappen van de veerbootterminal.
Bovendien is de nachttrein vanuit Turku doorgaans minder druk dan de verbindingen vanuit Helsinki en daarom vaak goedkoper.
Operationeel gaat het om een groep rijtuigen met meerdere slaaprijtuigen en autotransportrijtuigen. Deze worden ’s avonds met de laatste Intercity van de dag van Turku naar Tampere gebracht en daar ’s nachts aan de nachttrein uit Helsinki gekoppeld.
Let op: terwijl de Intercity bij het havenstation Turku satama direct naast de veerbootterminal vertrekt, worden de slaaprijtuigen naar Rovaniemi pas op het centraal station van Turku aangekoppeld. Heb je een coupé in het slaaprijtuig geboekt, dan kun je het korte traject vanaf de haven in het zitrijtuig afleggen en daarna overstappen in het slaaprijtuig. In de tegenovergestelde richting rijden de slaaprijtuigen daarentegen rechtstreeks door naar het havenstation.
Hier vind je alle verbindingen van Turku naar Rovaniemi:
Comfort en uitrusting
Hier komen we bij het punt waarop de Finse nachttreinen echt schitteren. De rijtuigen zijn simpelweg gigantisch. Dat komt door de Finse breedspoor, die grotere rijtuigbakken mogelijk maakt dan het normaalspoor dat in Centraal-Europa gebruikelijk is.
Daar komt bij dat bijna alle rijtuigen dubbeldeks zijn. Samen met de lange treinen zorgt dat voor een enorme capaciteit. Alleen al naar Kemijärvi worden dagelijks tot negen slaaprijtuigen met honderden bedden ingezet.
Wat de comfortcategorieën betreft, houden ze het in Finland eenvoudig: er zijn slaaprijtuigen en zitrijtuigen, maar geen ligrijtuigen. In het slaaprijtuig boek je altijd een hele coupé. Een afzonderlijk bed in een coupé die je met vreemden deelt, bestaat in Finland al enkele jaren niet meer.
Slaaprijtuigen
Op alle lijnen worden moderne dubbeldeks-slaaprijtuigen uit de jaren 2000 ingezet. Op de benedenverdieping bevinden zich de standaardcoupés. Die hebben twee boven elkaar geplaatste bedden, een klapstoel en een uitklapbaar kastje met wastafel. Toiletten en een douche bevinden zich in de gang.
Op de bovenverdieping bevinden zich coupés met een eigen badkamer met douche en toilet. Verder zijn ze vergelijkbaar uitgerust met de standaardcoupés op de benedenverdieping.
Met een lengte van twee meter zijn de bedden aangenaam ruim. Ook de afstand tussen het bovenste en onderste bed is zo berekend dat je rechtop kunt zitten. Bij elk bed bevindt zich een klein paneel met een digitale klok met wekfunctie, stopcontact en leeslampje. De temperatuur in de coupé kun je instellen met een regelaar naast de deur.
Voor elke reiziger staat een klein flesje water en een handdoek klaar. Papieren bekertjes en zeep liggen in het kastje bij de wastafel. De slaaprijtuigen beschikken over wifi.
In elk dubbeldeks-slaaprijtuig is bovendien een coupé voor reizigers met beperkte mobiliteit en een coupé waarin huisdieren zijn toegestaan.
Op de benedenverdieping kunnen naast elkaar gelegen coupés via een tussendeur worden verbonden tot een kleine suite. Dat is handig voor gezinnen en kleine groepen. Hiervoor boek je twee aangrenzende coupés en vraag je het treinpersoneel om de verbindingsdeur te openen.
Op de route naar Kolari worden naast de dubbeldeks-slaaprijtuigen ook oudere enkeldeks-slaaprijtuigen ingezet. Ze hebben de in Centraal-Europa bekende indeling met drie bedden en een uitklapbare wastafel bij het raam. Een douche is in deze rijtuigen niet aanwezig.
In de verder hypermoderne Finse nachttreinen verspreiden de rijtuigen uit de jaren 70 en het begin van de jaren 80 een vleugje retrocharme. Ondanks de eenvoudige uitrusting zijn ze ook comfortabel.
Zitrijtuigen
Minder comfortabel, maar wel voordelig: in het zitrijtuig reis je goedkoop. Het gaat om dubbeldeks-grootruimterijtuigen, zoals die ook overdag worden ingezet.
In een van de zitrijtuigen zijn plaatsen voor fietsen en kinderwagens, plus een kleine bagageruimte voor grotere bagagestukken zoals ski’s of sleeën. Voor fietsen en omvangrijke bagage betaal je een kleine toeslag; kinderwagens worden gratis vervoerd.
Restauratierijtuig
Het hart van de Finse nachttreinen is het restauratierijtuig. Dat is doorgaans enkeldeks en bevindt zich meestal in het midden van de trein. Op het menu staan warme gerechten, snacks en drankjes. De prijzen zijn naar Scandinavische maatstaven redelijk. Het restaurant sluit tussen 2.00 en 4.00 uur, maar is verder de hele rit geopend.
’s Ochtends is er ontbijt met Finse klassiekers zoals roggebrood en havermout met bosbessen. Het ontbijt is niet bij de ticketprijs inbegrepen, maar je kunt het al bij het boeken bestellen. Het vooraf bestelde ontbijt wordt dan rechtstreeks in je coupé geserveerd.
Autotransport
Alle Finse nachttreinen zijn tegelijk ook autotreinen en nemen auto’s en motoren mee naar Lapland. Zo bespaar je heel wat uren op de Finse wegen. Ook tussen Turku en Rovaniemi kun je voertuigen meenemen. Dat is handig voor iedereen die met de auto en de veerboot vanuit Zweden in Turku aankomt.
De laadplaatsen bevinden zich in de buurt van de stations. Meestal rijd je je voertuig zelf op de deels open, deels gesloten transportwagens. Op verzoek kan het treinpersoneel dat ook voor je doen. Laden en lossen is mogelijk op de volgende plaatsen:
- Helsinki-Pasila
- Turku
- Tampere
- Oulu
- Rovaniemi
- Kemijärvi
- Kolari
Meer informatie over het meenemen van voertuigen vind je hier.
Tickets en boeken
Tickets voor de Finse nachttreinen boeken is eenvoudig en doe je via de website van de Finse spoorwegen of de VR-app. Beide zijn beschikbaar in het Engels, Zweeds en Fins.
In vergelijking met veel andere Europese nachttreinen zijn de prijzen redelijk. Dankzij de hoge capaciteit zijn er buiten de drukste reisperiodes vaak ook op korte termijn nog tickets beschikbaar.
Reguliere tickets
De prijzen zijn dynamisch en veranderen afhankelijk van de verbinding, reisdatum en vraag. Een rit in het slaaprijtuig kost vanaf 59 euro voor een standaardcoupé op de benedenverdieping en vanaf 74 euro voor een coupé met eigen douche en toilet op de bovenverdieping.
In Finland geldt de prijs altijd voor de hele coupé, ongeacht of je die alleen of met z’n tweeën gebruikt (in de enkeldeks-slaaprijtuigen naar Kolari zelfs met z’n drieën). Kinderen tot tien jaar mogen bij een ouder in bed slapen en hebben geen eigen ticket nodig.
Je eigen voertuig meenemen kost vanaf 49 euro voor een auto en vanaf 39 euro voor een motor. Daar komt de prijs voor de coupé in het slaaprijtuig of de zitplaats nog bij.
Standaard kunnen tickets niet worden omgewisseld of geannuleerd. Als je flexibel wilt blijven, kun je bij aankoop een annuleringsverzekering („Cancellation cover“) afsluiten. Daarmee kun je het ticket tot vertrek annuleren. Je krijgt de volledige ticketprijs terug, minus de kosten voor de annuleringsverzekering. Die bedragen voor een coupé in het slaaprijtuig, afhankelijk van de verbinding, 20 tot 40 euro.
Zo krijg je je ticket voordelig:
- Boek op tijd: de prijzen zijn dynamisch en stijgen naarmate het vertrek dichterbij komt. Finse nachttreinen kun je tot een jaar van tevoren boeken.
- Vermijd de drukste reisperiodes: In Finland behoren de dagen rond midzomer, de kerstperiode en de Finse schoolvakanties voor wintersport tot de drukste periodes (afhankelijk van de regio van half februari tot begin maart). Buiten deze periodes is de kans op goedkope tickets aanzienlijk groter.
- Vertrek vanuit Turku: Als de nachttreinen vanuit Helsinki volgeboekt of te duur zijn, is het de moeite waard om de prijzen vanuit Turku te bekijken. Daar is doorgaans minder vraag naar en zijn de ritten goedkoper.
Interrail / Eurail
Je kunt de Finse nachttreinen ook met Interrail / Eurail gebruiken. Voor een rit in het zitrijtuig is geen extra reservering nodig.
Wie in het slaaprijtuig wil reizen, moet wel een reservering boeken. Die is momenteel alleen telefonisch verkrijgbaar bij de klantenservice van VR. De reservering kost 50 procent van de reguliere ticketprijs. Afhankelijk van de prijs van een regulier ticket op de betreffende verbinding kan dat een goede of slechte deal zijn. Er zit dus maar één ding op: prijzen vergelijken.
Conclusie
Comfortabele bedden, volop ruimte en faire prijzen: Finland doet heel veel goed met zijn nachttreinen van superlatieven. En of je nu met kinderen reist, je fiets of hond meeneemt, of met beperkte mobiliteit onderweg bent – in de Finse nachttrein is aan ieders behoeften gedacht. Heel vanzelfsprekend.
Het aanbod wordt afgerond door gezellige restauratierijtuigen en de mogelijkheid om je eigen auto of motor mee te nemen. Wie wil er nu niet meteen instappen en naar de poolcirkel vertrekken?
Vragen en antwoorden
Kan ik mijn fiets meenemen?
In principe kun je je fiets meenemen in de Finse nachttreinen. Een uitzondering is de verbinding Turku–Rovaniemi, omdat op dit traject geen doorgaande zitrijtuigen rijden.
De nieuwere zitrijtuigen bieden plaats aan acht fietsen. Het meenemen kost afhankelijk van de route 4 tot 8 euro.
Kan ik huisdieren meenemen?
Ja. In elk slaaprijtuig is een speciale coupé voor reizigers met huisdieren. Die is zelfs uitgerust met een eigen voerbak. Per dier betaal je 4 tot 8 euro.
Zijn de nachttreinen toegankelijk?
In elk dubbeldeks-slaaprijtuig is een coupé voor reizigers met beperkte mobiliteit. Die is groter dan de reguliere coupés en ligt direct naast een toegankelijk toilet. Je stapt gelijkvloers in de slaaprijtuigen.
Hoe zit het met bagage?
Er zijn geen vaste bagagelimieten. Je kunt alles meenemen wat je zelf kunt dragen en wat in de coupé past. Voor grote bagage zoals ski’s, sleeën of kampeerspullen is in een zitrijtuig extra bagageruimte beschikbaar. Gebruik daarvan kost 5 euro per bagagestuk. Kinderwagens zijn gratis.
Zijn er ligrijtuigen in Finland?
Nein, de Finse nachttreinen hebben geen ligrijtuigen.
Hoe groot zijn de bedden?
De bedden in de Finse dubbeldeks-slaaprijtuigen zijn 2 meter lang en 75 centimeter breed.
Zijn er internationale nachttreinen naar Finland?
Door de geografisch geïsoleerde ligging van Finland in het Europese spoorwegnet zijn er momenteel geen internationale nachttreinen naar het land. Tot het uitbreken van de coronapandemie exploiteerde de Russische spoorwegmaatschappij de nachttrein „Tolstoi“ van Moskou via Sint-Petersburg naar Helsinki. Gezien de huidige politieke situatie is het nauwelijks voorstelbaar dat deze trein binnen afzienbare tijd weer gaat rijden.
Waarom zijn er geen nachttreinen naar Oost-Finland?
Tot 2006 exploiteerde de Finse spoorwegmaatschappij nog meer nachttreinverbindingen, waaronder die van Turku naar Joensuu en van Helsinki via Kuopio en Kajaani naar Oulu. Het opnieuw invoeren van deze routes wordt regelmatig besproken, maar loopt tot nu toe stuk op de financiering.
Over de auteur: Sebastian Wilken is een gepassioneerde treinreiziger en schrijft in zijn Zugpost over treinreizen in Europa. Voor Night Ride volgt hij de markt voor nachttreinen en voorziet hij je van de beste tips en trucs voor de mooiste routes.
Heb je feedback of een idee voor een volgend blogartikel? Schrijf ons op info@nightride.com.
